Merkwinkel, multibrandstore of warenhuis: wat is het verschil en waar vind je jouw merk?

Als je op zoek bent naar een specifiek kledingmerk in jouw stad, loopt de vraag al snel door je hoofd: moet ik naar een merkwinkel, of verkoopt die multibrandstore het ook? En wat is eigenlijk het verschil met een warenhuis? De termen worden in Nederland door elkaar gebruikt, maar ze beschrijven heel verschillende winkelervaringen met elk hun eigen voor- en nadelen. In dit artikel leggen we alle zes gangbare winkeltypes in het Nederlandse retaillandschap uit, zodat je precies weet waar je het beste terechtkan voor jouw merk.

De zes winkeltypes uitgelegd

Nederland telt ruim 13.000 kleding- en modewinkels (CBS, januari 2024). Ze vallen grofweg in zes categorieën uiteen. Elk type heeft een andere eigendomsstructuur, een ander assortiment, en een andere reden om er naartoe te gaan.

Merkwinkel (brandstore of monobrandstore)

Een merkwinkel, ook wel brandstore of monobrandstore genoemd, verkoopt producten van één merk. Dat klinkt simpel, maar de uitwerking varieert sterk. Een Nike Store in het centrum van Amsterdam is merkwinkel én flagshipstore tegelijk: het paradepaardje van het merk, ontworpen om de merkbeleving maximaal te tonen. Een Nike Factory Store in Lelystad (Batavia Stad) of Roosendaal (Rosada) verkoopt hetzelfde merk maar richt zich op uitlopende collecties met flinke kortingen.

Merkwinkels worden soms direct door het merk zelf geëxploiteerd, maar vaker via een franchiseconstructie: een onafhankelijke ondernemer betaalt voor het recht om onder de naam en huisstijl van het merk te opereren. Tommy Hilfiger heeft op die manier 27 filialen verspreid over 19 Nederlandse steden.

Een verwant format is de shop-in-shop: een afgebakend merk-eiland in een groter winkelpand, compleet met eigen inrichting en soms eigen medewerkers. Je vindt ze veel bij warenhuizen als De Bijenkorf.

Voordeel voor de shopper: je krijgt het volledige assortiment van het seizoen, medewerkers die het merk door en door kennen, en je komt in aanmerking voor de loyaliteitsprogramma's van het merk.

Multibrandstore (multimerkenboetiek)

De multibrandstore is het meest voorkomende format in Nederland: winkels die producten van meerdere merken voeren. Dat loopt uiteen van een lokale modeboetiek die twintig merken vertegenwoordigt tot grootschalige sneakerketen als Foot Locker of JD Sports.

Het grote voordeel van een multibrandstore is dat je merken naast elkaar kunt vergelijken zonder van winkel naar winkel te sjouwen. De winkel heeft een eigen inkoopbeleid, waardoor een goede multibrandstore als een filter werkt: de inkoper heeft al een selectie gemaakt.

Voordeel voor de shopper: je kunt merken vergelijken, vindt soms merken die geen eigen winkel in jouw stad hebben, en treft in grotere ketens regelmatig promoties.

Warenhuis

Een warenhuis is een grote multibrandstore die meerdere productcategorieën onder één dak combineert: mode voor dames, heren en kinderen, schoenen, lingerie, cosmetica, woonaccessoires en vaak een restaurant of café. In Nederland is De Bijenkorf hét voorbeeld.

Warenhuizen zijn in wezen multibrandstores op grote schaal, aangevuld met diensten die kleinere winkels niet bieden (persoonlijk stylingadvies, cadeauverpakking, een bonusprogramma). De prijs ligt er doorgaans aan de hogere kant.

Voordeel voor de shopper: alles op één plek, inclusief luxe merken, parfumerie en een breed serviceaanbod.

Concept store

Een concept store is een samengestelde, lifestyle-gedreven multibrandwinkel waarbij de curatie centraal staat. Naast kleding vind je er vaak design, boeken, planten, woonaccessoires en soms een koffietentje of pop-upgallery. FashionUnited omschrijft het format als een "mini-warenhuis" gebouwd rondom een uitgesproken smaakperspectief.

Jones in Arnhem geldt als een van de eerste concept stores van Nederland, al meer dan dertig jaar geleden opgericht door Judith ter Haar. Ze combineerde high-end designers als Jean Paul Gaultier met interieur en lifestyle op het moment dat niemand die combinatie maakte.

Concept stores zijn niet alleen iets voor Amsterdam. GATHER in Haarlem, INSTORE in Delft en PLEK in Deventer bewijzen dat het format ook in middelgrote steden werkt.

Voordeel voor de shopper: je ontdekt merken die je nergens anders tegenkomt, in een omgeving die zelf ook goed ontworpen is.

Pop-up winkel

Een pop-up is een tijdelijke winkel: een merk of verzameling merken opent voor een beperkte periode, zonder langlopend huurcontract. Dat kan om een productlancering gaan, een seizoensactie, of een merkonbekend in een nieuwe stad.

Pop-ups zijn behendig: ze testen een locatie of formule zonder groot financieel risico. Hutspot, ooit een van de bekendste concept stores van Nederland, begon in 2012 precies zo, als pop-up op de Utrechtsestraat in Amsterdam.

Voordeel voor de shopper: je ziet iets wat er anders niet is, en limited editions zijn er vaak exclusief te koop.

Weidewinkel

De weidewinkel is een uniek Nederlands fenomeen zonder directe buitenlandse tegenhanger. Het zijn grote modevakwinkels buiten de stad, in een landelijke omgeving met gratis parkeren, persoonlijk shopping-advies, horeca en een uitgebreid assortiment. Nederland telt er zo'n 25 à 30, waaronder Van Tilburg in Nistelrode, Rinsma Modeplein in Gorredijk en Jansen-Noy in Sevenum. Ze combineren de breedte van een warenhuis met de servicegerichtheid van een speciaalzaak.

Voordeel voor de shopper: makkelijk bereikbaar met de auto, ruim aanbod zonder de drukte van de binnenstad, en service die je in stadscentra zelden vindt.

Warenhuizen in Nederland: een bewogen geschiedenis

De opkomst en neergang van warenhuizen vertelt veel over hoe het Nederlandse winkellandschap veranderd is.

De Bijenkorf: 150 jaar en nog steeds actief

De Bijenkorf is opgericht in 1870 door Simon Philip Goudsmit, als een kleine manufactuurwinkel op de Nieuwendijk in Amsterdam. Uit die bescheiden begin groeide het bedrijf uit tot het enige premium warenhuis dat Nederland vandaag de dag nog heeft.

Een veelgehoord misverstand is dat De Bijenkorf onderdeel is van LVMH. Dat klopt niet. De Bijenkorf verkoopt wél LVMH-merken zoals Louis Vuitton en Dior, maar het bedrijf zelf is eigendom van Central Group, een Thaise retailconglomeraat, via Selfridges Group. Die overname werd in 2022 afgerond. Daarvoor was De Bijenkorf in handen van Selfridges Group Limited, dat het in 2010 kocht van Maxeda Retail Group.

De keten heeft zeven vestigingen: Amsterdam (flagship op de Dam), Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Eindhoven, Amstelveen en Maastricht. Vestigingen in Arnhem en Enschede sloten in 2013; Groningen, Breda en Den Bosch volgden in 2016. De Bijenkorf concentreert zich bewust op de grotere steden.

V&D: van 70 filialen naar faillissement

Vroom & Dreesmann werd op 1 mei 1887 opgericht door de zwagers Willem Vroom en Anton Dreesmann, met hun eerste winkel op de Weesperstraat in Amsterdam. Op het hoogtepunt had de keten meer dan 70 vestigingen door heel Nederland.

Op 31 december 2015 werd V&D failliet verklaard door de rechtbank Amsterdam. De directe aanleiding: een dramatisch zwak najaar 2015, met omzetdalingen van 15 à 20 procent ten opzichte van de prognose en zo'n 25 miljoen euro aan onverkochte winterkleding. In 2013 had V&D al 42 miljoen euro verlies geboekt, in 2014 49 miljoen. De allerlaatste V&D-winkel sloot op 23 april 2016. Bijna negen jaar later, in 2024, werden de faillissementsprocedures afgerond, met een restschuld van ongeveer 33 miljoen euro.

Hudson's Bay: twee jaar, vijftien winkels, en weg

In september 2017 opende het Canadese Hudson's Bay zijn eerste Nederlandse vestiging op het Rokin in Amsterdam, in één van de voormalige V&D-panden. Binnen drie weken had de keten tien winkels geopend. Uiteindelijk kwamen er vijftien locaties, waarvan veertien in oude V&D-panden.

Twee jaar later, op 31 december 2019, sloot Hudson's Bay alle Nederlandse winkels. Ongeveer 1.400 medewerkers verloren hun baan. Retailexpert Jorg Snoeck concludeerde: "Ze hadden geen duidelijke strategie." Hudson's Bay had geen eigen merken, geen eigen servicepropositie en wist de klant die V&D had, niet vast te houden.

HEMA is geen warenhuis

HEMA noemen als warenhuis is een veelgemaakte vergissing. RetailTrends publiceerde er expliciet een artikel over: HEMA is een varietywinkel, geen warenhuis. Het format is compacter (gemiddeld rond de 1.000 m²), het assortiment bestaat grotendeels uit eigen merken en dagelijkse benodigdheden, en de positionering is allesbehalve luxury. HEMA heeft ruim 538 vestigingen in Nederland alleen al, wat het juist het tegenovergestelde maakt van het exclusieve warenhuis.

In welke steden vind je welk type winkel?

Het type winkel dat beschikbaar is in jouw stad hangt sterk af van de omvang en het karakter van die stad.

In de vier grote steden (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht) vind je vrijwel alle formaten: merkwinkels van internationale brands, multibrandstores en sneakerketens, De Bijenkorf als warenhuis, en een rijk aanbod aan concept stores.

Middelgrote steden als Eindhoven, Groningen, Breda, Arnhem en Maastricht hebben vaak merkwinkels van grotere fashion- en sportmerken, maar in mindere aantallen. Eindhoven heeft nog wél een Bijenkorf; Groningen en Breda verloren hun vestiging in 2016.

In kleinere steden verdwijnt het merkwinkel-aanbod voor internationale merken al snel. Wie in een kleinere stad naar een specifiek merk zoekt, is vaker aangewezen op multibrandstores die dat merk in hun assortiment hebben. Dat is precies de informatie die je op BrandLocator kunt terugvinden: welke winkel in jouw stad verkoopt welk merk.

Concept stores zijn niet exclusief voor grote steden. Jones in Arnhem en INSTORE in Delft bewijzen dat een goed gecureerde zaak ook in een middelgrote stad kan floreren. Het verschil is dat de dichtheid er lager ligt.

Weidewinkels zijn juist buiten de steden te vinden: bereikbaar met de auto, in rust, met een brede selectie die in sommige opzichten de grotere modezaken overtreft.

Praktische tips: welk winkeltype past bij jouw zoekopdracht?

Gebruik de onderstaande vuistregels om te bepalen waar je het beste terechtkan.

Zoek je het volledige seizoensaanbod van één merk? Ga dan naar de merkwinkel. Je hebt de grootste kans dat de collectie compleet is, en medewerkers kennen het merk het beste.

Wil je merken vergelijken of weet je nog niet precies welk merk je wilt? Dan is een multibrandstore of warenhuis efficiënter. Je kunt in één winkelbezoek meerdere merken passen.

Ben je op zoek naar iets onbekends of speciaal? Een concept store is de aangewezen plek. Hier vind je merken die elders niet in je stad te vinden zijn.

Wil je weten welke winkels in jouw stad een bepaald merk verkopen? Zoek dan op BrandLocator: je typt het merk in, kiest je stad, en je ziet een lijst van winkels met adres en telefoonnummer. Zo weet je van tevoren al of het zin heeft om naar het centrum te rijden. Mis je een merk of een stad? Via de contactpagina kun je dat doorgeven.

Heb je interesse in de uitverkoopmomenten per winkeltype? Lees dan ook ons artikel over wanneer de sale is in Nederland. En als je je merk liever online bestelt en in de winkel ophaalt, lees dan hoe click & collect werkt bij Nederlandse winkels.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een merkwinkel en een multibrandstore?

Een merkwinkel (ook brandstore of monobrandstore) verkoopt uitsluitend producten van één merk, dat merk is eigenaar van of licentiegever aan de winkel. Een multibrandstore is een onafhankelijke winkelier die producten van meerdere merken inkoopt en verkoopt. Bij een merkwinkel heb je de zekerheid van het volledige seizoensaanbod van dat merk; bij een multibrandstore kun je merken naast elkaar vergelijken.

Wat is een warenhuis precies?

Een warenhuis is een grootschalige multibrandwinkel die meerdere productcategorieën combineert onder één dak: kleding voor alle doelgroepen, schoenen, cosmetica, woonaccessoires en diensten. In Nederland is De Bijenkorf de enige overgebleven premium warenhuisketen. V&D (bankrupt 2015) en Hudson's Bay (sloot eind 2019) zijn de laatste twee grote pogingen die allebei strandden.

Is De Bijenkorf eigendom van LVMH?

Nee. De Bijenkorf verkoopt LVMH-merken zoals Louis Vuitton en Dior, maar is geen onderdeel van het LVMH-concern. De Bijenkorf is via Selfridges Group in eigendom van Central Group, een Thais retailconglomeraat. Die overname werd in augustus 2022 afgerond.

Welke warenhuizen zijn er nog in Nederland?

De enige operationele warenhuisketen in Nederland is De Bijenkorf, met zeven vestigingen in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Eindhoven, Amstelveen en Maastricht. V&D ging op 31 december 2015 failliet (laatste winkel gesloten april 2016). Hudson's Bay sloot al zijn vijftien Nederlandse filialen per 31 december 2019.

Is HEMA een warenhuis?

Nee. HEMA is een varietywinkel, niet een warenhuis in de traditionele zin. HEMA heeft een compact format, werkt grotendeels met eigen huismerken en richt zich op dagelijkse benodigdheden, terwijl een warenhuis luxemerken en brede servicepropositie combineert. RetailTrends wijdde er een expliciet artikel aan: "HEMA is geen warenhuis."

Wat is een concept store?

Een concept store is een gecureerde, lifestyle-gedreven multibrandwinkel waarbij de persoonlijke smaak van de eigenaar centraal staat. Naast mode vind je er design, boeken, woonaccessoires en soms horeca. Jones in Arnhem geldt als een van de eerste concept stores van Nederland, al meer dan dertig jaar actief. Concept stores zijn te vinden in steden van uiteenlopende grootte, van Amsterdam tot Delft en Deventer.

Wat is een weidewinkel?

Een weidewinkel is een groot modewarenhuis buiten de stad, in een landelijke setting met ruim parkeergelegenheid, persoonlijk stylingadvies, restaurants en een breed multi-brand aanbod. Het is een uniek Nederlands fenomeen: vergelijkbare winkels bestaan nauwelijks in andere landen. Nederland telt er zo'n 25 à 30.

Waar kan ik zien welke winkels een bepaald merk in mijn stad verkopen?

Op BrandLocator zoek je op merk en stad om een lijst te krijgen van winkels die dat merk in jouw stad verkopen, inclusief adres en telefoonnummer. Zo voorkom je een onnodige rit naar de binnenstad. Mis je een winkel of merk in de database? Stuur dan een bericht via de contactpagina.

Wat is het verschil tussen een pop-up en een tijdelijke winkel?

Dat is in de praktijk hetzelfde: een pop-up winkel is per definitie tijdelijk. De term "pop-up" benadrukt het verrassende en kortetermijnkarakter, terwijl "tijdelijke winkel" neutraler klinkt. Merken gebruiken pop-ups voor productlancering, seizoensacties of het testen van een nieuwe stad of locatie, zonder langlopend huurcontract.

Verkoopt elke stad in Nederland merkwinkels van grote fashion brands?

Nee. Internationale merkwinkels concentreren zich in de vier grote steden en grote winkelcentra of outlet malls. In middelgrote steden heb je soms wel merkwinkels van populaire ketens, maar het aanbod is smaller. In kleinere steden zijn merkwinkels van grote internationale labels zeldzaam. Kijk op BrandLocator om per stad te zien welke winkels en merken er beschikbaar zijn.

In het kort

Het Nederlandse winkellandschap kent zes hoofdformaten, elk met een eigen logica:

• Een merkwinkel verkoopt het volledige aanbod van één merk, en vaak het best gesorteerd.
• Een multibrandstore laat je meerdere merken vergelijken in één bezoek.
• Een warenhuis combineert die breedte met meerdere productcategorieën en diensten: in Nederland is dat De Bijenkorf.
• Een concept store curates voor je: kleine aantallen merken, sterke identiteit, en veel kans op ontdekking.
• Een pop-up bestaat tijdelijk, vaak rondom een launch of limited drop.
• De weidewinkel is een uniek Nederlands format: groot, buiten de stad, met alle service.

Wil je weten welk van deze winkels in jouw stad een specifiek merk verkoopt? Zoek direct op BrandLocator: kies je merk, kies je stad, en je ziet de winkels met adres en telefoonnummer. Zo weet je nog voor je de deur uitgaat precies waar je terechtkan.