Koopzondag en koopavond in Nederland: wanneer kun je waar shoppen?

Je hebt eindelijk de winkel gevonden die jouw merk verkoopt, en dan komt de echte vraag: wanneer kun je er terecht? Op zondag, na je werk op een koopavond, of toch maar in je lunchpauze op zaterdag? In Nederland verschillen die tijden flink per stad, en dat is geen toeval. Sinds 2013 beslist elke gemeente zelf wanneer winkels open mogen, dus wat in Amsterdam vanzelfsprekend is, geldt niet automatisch in een kleinere plaats.

In dit artikel leggen we precies uit hoe koopzondag en koopavond werken, op welke avond het in de grote steden koopavond is, waar je elke zondag terecht kunt en wanneer winkels op feestdagen dicht zijn. Aan het eind weet je hoe je je shopdag plant zonder voor een dichte deur te staan.

Koopzondag en koopavond: wat is het verschil?

Het zijn twee dingen die vaak door elkaar lopen, maar ze betekenen iets anders.

Een koopavond is een vaste doordeweekse avond waarop winkels langer openblijven dan normaal, meestal tot 21:00 uur. In de meeste steden ligt die avond vast op een vaste dag in de week, zodat je weet dat je daar elke week op kunt rekenen.

Een koopzondag is een zondag waarop winkels open mogen. Buiten de grote steden is dat niet elke zondag, maar bijvoorbeeld de eerste zondag van de maand. In de grote steden is vrijwel elke zondag in de praktijk een koopzondag geworden.

Kort gezegd: koopavond gaat over langer open op een doordeweekse dag, koopzondag gaat over überhaupt open op een zondag. Welke van de twee voor jou handig is, hangt af van of je doordeweeks na werktijd wilt shoppen of liever in het weekend.

Waarom de regels per stad verschillen

De basis ligt in de Winkeltijdenwet uit 1996. Die wet bepaalt dat winkels op maandag tot en met zaterdag open mogen zijn tussen 06:00 en 22:00 uur. Binnen die grenzen is er geen verplichte sluitingstijd: een winkel mag dus om 17:00 dichtgaan of om 22:00, dat is aan de winkel zelf. Dit is een harde regel uit de wet (bron: Rijksoverheid).

Voor zon- en feestdagen ligt het anders. Van oorsprong moeten winkels op die dagen gesloten zijn, tenzij de gemeente daar een uitzondering voor maakt. En precies daar zit sinds een paar jaar de grote verandering: per 1 juli 2013 verviel het oude landelijke maximum en het zogenoemde toerismecriterium. Sindsdien bepaalt elke gemeente helemaal zelf op welke zon- en feestdagen de winkels open mogen (bron: VNG, Wikipedia).

Let op een hardnekkig misverstand dat nog op veel pagina's rondzwerft: het idee dat een gemeente maximaal 12 koopzondagen per jaar mag toestaan. Dat klopt niet meer. Die limiet van twaalf is met de wetswijziging van 2013 verdwenen. Een gemeente mag tegenwoordig dus best elke zondag van het jaar als koopzondag aanwijzen, en de grote steden doen dat in de praktijk ook.

Het gevolg: er is geen landelijk antwoord op "wanneer zijn de winkels open?". Het antwoord hangt af van de gemeente waar je bent. Wil je weten welke winkels er in een bepaalde stad zitten, kijk dan op het overzicht van alle steden en klik door naar jouw stad.

Op welke avond is het koopavond?

De koopavond heeft een leuke geschiedenis. In de jaren vijftig kregen veel arbeiders hun weekloon op donderdagavond uitbetaald. Winkeliers speelden daarop in door die avond langer open te blijven, zodat mensen met vers loon op zak konden winkelen. Zo werd donderdag in een groot deel van het land de vaste koopavond. Sinds 1976 sluiten winkels op koopavond doorgaans om 21:00 uur (bron: Wikipedia).

Welke avond koopavond is, ligt per stad vast. Een overzicht van de grote steden:

• Amsterdam: donderdag, tot ongeveer 21:00 uur
• Den Haag: donderdag
• Utrecht: donderdag
• Groningen: donderdag
• Rotterdam: vrijdag, het centrum tot 21:00 uur
• Eindhoven: vrijdag in het centrum

Donderdag is dus de klassieke koopavond, maar in een aantal grote steden in het zuiden en zuidwesten, zoals Rotterdam en Eindhoven, is het juist vrijdag. Naar schatting houdt het grootste deel van de gemeenten donderdag aan en kiest een kleiner deel voor vrijdag, maar harde landelijke cijfers daarover ontbreken, dus zie dit als een vuistregel en niet als een vaststaand percentage.

Praktisch betekent dit: ga je na je werk shoppen, controleer dan even welke avond in jouw stad de koopavond is. In Amsterdam sta je op vrijdagavond voor gesloten deuren, terwijl je in Rotterdam juist op donderdag misgrijpt.

Koopzondag per stad: waar kun je elke zondag shoppen?

De koopzondag is in Nederland flink gegroeid. Waar in 1998 nog ongeveer 40% van de consumenten weleens op een koopzondag winkelde, was dat in 2008 opgelopen tot 74% (bron: Wikipedia). En in 2020 had ruim 90% van de gemeenten, 323 van de 355, ten minste eens per maand een koopzondag. Dat is een harde, gedateerde cijferreeks en geeft goed aan hoe normaal zondagshoppen is geworden.

In de grote steden is vrijwel elke zondag een koopzondag in het centrum. Een paar concrete gevallen:

• In Amsterdam mogen winkels op elke zon- en feestdag open zijn tussen 06:00 en 22:00 uur. In de praktijk is het centrum doorgaans open van 12:00 tot 18:00 uur. Wil je weten welke winkels daar zitten, bekijk dan de pagina van Amsterdam.
• Den Haag staat winkelopening op zondag in de hele gemeente toe sinds 1 januari 2006, een van de vroege steden die dat regelde. Zie Den Haag.
• Ook in Rotterdam, Utrecht, Eindhoven en Groningen is het centrum op vrijwel elke zondag open.

Buiten de grote steden is het beeld wisselender. Kleinere gemeenten beperken het aantal koopzondagen vaak, bijvoorbeeld tot de eerste zondag van de maand, of doen er helemaal niet aan. Het loont dus om vooraf te checken. Een vuistregel: hoe groter de stad en hoe meer toeristen, hoe waarschijnlijker dat het centrum elke zondag open is.

Hoe laat zijn winkels open op een koopzondag?

Hier geldt geen wettelijke standaardtijd, dus dit zijn vuistregels op basis van wat winkels in de praktijk aanhouden:

• Doordeweeks (maandag tot en met zaterdag): meestal van 09:00 of 10:00 tot 18:00 uur.
• Koopavond: tot ongeveer 21:00 uur.
• Koopzondag: vaak een kortere dag, doorgaans van 12:00 tot 17:00 of 18:00 uur. In de grote steden gaan sommige winkels al vanaf 11:00 open.

Deze tijden verschillen per winkel en per stad, dus reken er niet blind op. Grote warenhuizen en ketens in een stadscentrum houden vaak ruimere tijden aan dan een speciaalzaak in een woonwijk. Voor de zekerheid check je de openingstijden van de specifieke winkel of vestiging voordat je op pad gaat. Op het overzicht van alle winkels vind je per keten de vestigingen met hun gegevens.

Winkels op feestdagen: open of dicht?

Op een aantal feestdagen moeten winkels van oudsher gesloten zijn, tenzij de gemeente een uitzondering maakt. Dat geldt voor:

• Nieuwjaarsdag
• Tweede Paasdag
• Hemelvaartsdag
• Tweede Pinksterdag
• Eerste en Tweede Kerstdag

Dit is de wettelijke basis (bron: Rijksoverheid). In de praktijk kan een gemeente besluiten dat winkels op bijvoorbeeld Tweede Kerstdag wél open mogen, en in veel grote steden gebeurt dat ook. Of een specifieke winkel dan daadwerkelijk opengaat, is weer aan de winkel zelf. Ga er dus niet blind van uit dat alles open of dicht is: het hangt af van én de gemeente én de winkel.

Daarnaast zijn er drie dagen waarop winkels uiterlijk om 19:00 uur moeten sluiten: 4 mei (Dodenherdenking), Goede Vrijdag en 24 december (kerstavond). Dit is een harde regel uit de winkeltijdenregels (bron: Rijksoverheid, Ondernemersplein). Plan je kerstinkopen op 24 december dus liever 's ochtends of in de vroege middag.

Op dagen als Koningsdag is het beeld heel wisselend. In de ene stad barst het van de open winkels en marktkraampjes, in de andere is juist veel dicht vanwege de drukte en evenementen. Een algemeen "ja" of "nee" valt er niet van te maken, dus check vooraf de situatie in jouw stad.

Zo plan je je shopdag in vijf stappen

Met die regels op zak plan je je bezoek in een paar stappen, helemaal toegespitst op het vinden van het juiste merk in de juiste winkel:

1. Weet welk merk je zoekt. Bekijk het overzicht van alle merken of gebruik de zoekfunctie op de homepage om snel een merk te kiezen.
2. Vind de winkel die het verkoopt. In ons artikel zo vind je snel winkels die jouw favoriete merk verkopen lees je hoe je in een paar klikken bij de juiste winkel komt.
3. Kies de stad. Ga naar de pagina van jouw stad om te zien welke winkels en vestigingen daar zitten.
4. Plan je moment. Wil je doordeweeks na werktijd? Check de koopavond van die stad. Liever in het weekend? Controleer of het er elke zondag koopzondag is.
5. Check de exacte openingstijden van de specifieke vestiging voordat je vertrekt, zeker rond feestdagen.

Shop je vooral voor koopjes? Dan is een bezoek aan een designer outlet het overwegen waard. Die outletcentra hanteren vaak ruime openingstijden, inclusief de zondag, dus daar kun je je shopdag goed omheen plannen.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een koopzondag en een koopavond?

Een koopavond is een vaste doordeweekse avond waarop winkels langer openblijven, meestal tot 21:00 uur. Een koopzondag is een zondag waarop winkels open mogen zijn. Koopavond draait om langer open op een werkdag, koopzondag om open zijn op zondag.

Welke steden hebben elke zondag koopzondag?

In de grote steden zoals Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht, Eindhoven en Groningen is het centrum in de praktijk vrijwel elke zondag open. Kleinere gemeenten beperken het aantal koopzondagen vaak of doen er niet aan. Check daarom altijd de specifieke stad.

Op welke dag is het koopavond, donderdag of vrijdag?

Dat verschilt per stad. In Amsterdam, Den Haag, Utrecht en Groningen is het donderdag. In Rotterdam en Eindhoven is het vrijdag. Donderdag is de klassieke koopavond, maar controleer altijd de afspraak in jouw stad.

Hoe laat zijn winkels open op koopzondag?

Er is geen wettelijke standaardtijd. In de praktijk openen winkels op zondag vaak rond 12:00 uur en sluiten ze tussen 17:00 en 18:00 uur. In de grote steden gaan sommige winkels al vanaf 11:00 uur open.

Mag een winkel zomaar op zondag open zijn?

Niet zomaar. De gemeente bepaalt of en wanneer winkels op zondag open mogen. Sinds 1 juli 2013 is het oude landelijke maximum van twaalf koopzondagen vervallen, dus gemeenten zijn vrij om bijvoorbeeld elke zondag toe te staan. Het oude maximum van twaalf geldt dus niet meer.

Zijn winkels open op Eerste en Tweede Kerstdag?

Van oudsher zijn winkels op beide kerstdagen gesloten, tenzij de gemeente een uitzondering maakt. In veel grote steden mogen winkels op Tweede Kerstdag wel open, maar of een winkel dat ook echt doet, verschilt per winkel. Check dit vooraf.

Tot hoe laat zijn winkels open op kerstavond?

Op 24 december moeten winkels uiterlijk om 19:00 uur sluiten. Datzelfde geldt voor Goede Vrijdag en voor 4 mei. Plan je inkopen op die dagen dus eerder op de dag.

Hoe weet ik of het vandaag koopzondag is in mijn stad?

Omdat het per gemeente verschilt, kun je dit het beste per stad nakijken. Zoek je stad op via het stedenoverzicht en controleer de openingstijden van de winkel die je wilt bezoeken.

In het kort

Wanneer je kunt shoppen hangt in Nederland af van de gemeente, niet van een landelijke regel. Doordeweeks zijn winkels open tussen 06:00 en 22:00 uur, met een vaste koopavond tot 21:00 uur (donderdag in onder meer Amsterdam, Den Haag, Utrecht en Groningen, vrijdag in Rotterdam en Eindhoven). Op zondag is het centrum van de grote steden vrijwel altijd open, terwijl kleinere plaatsen het aantal koopzondagen beperken. Op feestdagen zijn winkels in principe dicht, behalve waar de gemeente het toestaat, en op 24 december, Goede Vrijdag en 4 mei sluiten ze om 19:00 uur.

De slimste aanpak: bepaal eerst welk merk en welke winkel je zoekt, kies je stad en stem daar je moment op af. Begin met het overzicht van alle merken of zoek meteen je stad op. Mis je een merk of een stad op de site? Laat het ons weten, dan vullen we het aan.